درس اول :

زنگ علوم / مسائل زندگی روزانه و حل آنها

مقدمه مهم

دانشمندان همواره در جست و جوي مطالب علمی جدید هستند و ما شاهد این هستیم که هر روز مطلب تازه اي در گوشه اي از جهان کشف می شود و به ثبت می رسد . کسانی که در باره مسائل علوم تجربی کار می کنند از یک روش متداول براي کار و تحقیق خود پیروي می کنند که به آن روش علمی می گویند . یعنی در واقع براي اینکه به پرسش هایی که در حوزه علم و دانش برایشان پیش می آید پاسخ صحیح بدهند باید این مراحل را بگذرانند وگرنه تحقیق آنها ارزشی ندارد . در زیر مراحل تحقیق روش علمی ذکر شده است . از شما عزیزان و دانشمندان کوچک ولی با روحیه ي بزرگ خواهشمندیم که این مطالب را با دقت بخوانند و یاد بگیرند . روش علمی، روشی است منطقی، که معمولاً محققان براي حل مسائل و یافتن پاسخ براي پرسش هاي خود، ازآن استفاده می کنند. این روش از چند مرحله، که مانند پله هاي نردبان پشت سر هم می باشند،  تشکیل شده است.
مراحل روش علمی
مراحل زیر چگونگی حل مسئله به روش علمی می باشد که دانشمندان آن را ضروري دانسته و انجام می دهند .
۱ ) مشاهده : یعنی ما با استفاده از حواس پنجگانه خودمان اتفاقاتی را که می افتاد حس کنیم .
۲ ) جمع آوري اطلاعات : یعنی اینکه ما اطلاعاتی را که با استفاده از حواس در یافت کردیم ، یادداشت کنیم .
۳ ) پیشنهاد یا راه حل ( فرضیه سازي ) : در این مرحله به مسئله و سوالی که برایمان پیش آمده پاسخ و یا پاسخهاي احتمالی می دهیم .
۴) آزمایش فرضیه ها : با انجام آزمایش ، فرضیه ما پذیرفته یا رد می شود .
۵ ) تکرار آزمایش : بعضی از آزمایش ها در شرایطی درست جواب نمی دهند . پس باید چندین بار آزمایش کنیم تا مطمئن شویم .

۶ ) وقتی فرضیه ما با انجام چند آزمایش ثابت شد و به نتیجه رسید ، فرضیه ما تبدیل به نظریه علمی می شود .

الف ) گزینه درست را با علامت ضربدر مشخص کنید .

۱ ) وقتی به مسئله و سوالی که برایمان پیش آمده پاسخ و یا پاسخ هاي احتمالی می دهیم در واقع ......... داده ایم .

الف ) نظریه□ ب ) فرضیه □ ج ) نتیجه گیري □ د ) آزمایش □

۲ ) اولین مرحله که دانشمندان در روش علمی انجام می دهند چیست ؟

الف) مشاهده□ ب) ارائه فرضیه □ ج) جمع آوري اطلاعات □ د) نتیجه گیري □

 

۳ ) چه کسانی می توانند از روش علمی استفاده کنند ؟

الف ) پزشکان□ ب ) مهندسان □ ج ) استادان □ د ) همه محققان □

۴) به بررسی دقیق با استفاده از تمام حواس در روش علمی چه می گویند ؟

الف ) آزمایش□ ب ) نتیجه گیري □ ج ) ارائه فرضیه □ د ) مشاهده □

۵) آخرین مرحله که دانشمندان در روش علمی انجام می دهند چیست ؟

الف ) فرضیه□ ب ) آزمایش □ ج ) نتیجه گیري □ د ) جمع آوري اطلاعات □

۶) به چه علت گاهی انسان به جاي استفاده از علم و دانش و تحقیق و بررسی به خرافات، جادوگري و حدس وگمان روي می آورد؟

الف ) کمبود دانش□ ب ) اجبار □ ج ) فقر □ د) مفیدبودن این روش □

جواب گزینه ها:

۱_  ۲_  ۳_  ۴_  ۵ _۶

ب - الف -  د - د - ج - الف
........................................................................................................................................................................
ب ) در جاهاي خالی کلمه هاي مناسب قرار دهید .
۱ ) علی براي خودش و خواهرش مقداري شکر را در دو لیوان چاي ریخت چاي لیوان علی ولرم بود و لیوان خواهرش داغ بود . او مشاهده کرد که شکر در لیوان خواهرش سریعتر حل شد او گفت شاید شکر در مایعات داغ زودتر حل شود . این گفته او یک ................. است .
۲ ) محمد کمی در درس هایش ضعیف شده بود و فکر کرد شاید علت آن از روش مطالعه باشدپس براي اینکه به جواب خودش برسد در زمینه روشهاي مطالعه به بررسی پرداخت ( کتابخانه ، پرسش از معلمان ، اینترنت و ... ) و هر کدام را یادداشت کرد . به نظر من محمد فعلا درانجام تحقیق خود در مرحله ............................... است.
۳ ) وقتی به مسئله و سوالی که برایمان پیش آمده پاسخ و یا پاسخ هاي احتمالی می دهیم در واقع ...................... داده ایم
۴ ) فرضیه ها باید منطقی و قابل ............................... باشند .
۵ ) براي درستی یا نادرستی فرضیه ها باید ............................... انجام شود .
۶ ) محققان در مرحله ي آخر روش علمی ............................... تحقیق خود را منتشر می کنند .

جواب جاهای خالی:

۱   -     ۲      -      ۳    -     ۴     -      ۵       -     ۶

فرضیه- جمع آوری -فرضیه - آزمایش -تکرار آزمایش -نتایج
...............................................................................................................................................................................

ج ) جمله درست را با« ص»جمله نادرست را با « غ» نشان دهید .

۱ ) بیشتر اتفاقات و حوادث علمی را می توانیم از قبل حدث بزنیم یا پیش بینی کنیم .

۲ ) باید چندین بار آزمایش کنیم تا مطمئن شویم که فرضیه ما درست است یا خیر .
۳ ) نتیجه گیري از یک مسئله علمی قبل از انجام آزمایش صورت می گیرید .
۴ ) آزمایش ها براي درستی یا نادرستی فرضیه ها انجام می شود .
۵ ) مشاهده یعنی ما با استفاده از حواس پنجگانه خودمان اتفاقاتی را که می افتاد حس کنیم .
۶ ) فرضیه ها بر اساس مشاهده و اطلاعات جمع آوري شده مطرح می شود .
۷ ) به بیان نظر در باره نتیجه نهایی یک مسئله علمی ( که با آزمایش هاي مختلف به اثبات رسیده است ) فرضیه سازي می گویند .
۸ ) وقتی که چیزي را مشاهده می کنیم و سپس براي علت آن پاسخ یا پاسخ هاي احتمالی طرح می کنیم نظریه پردازي کرده ایم .

 

جواب گزینه ها:

۱  _ ۲ _ ۳ _ ۴ _ ۵  _ ۶  _ ۷   _   ۸ 
غ -ص- غ -ص- ص- ص -نتیجه گیري -فرضیه سازي
..................................................................................................................................................................................
د ) به سوال هاي زیر پاسخ کوتاه دهید .
هر کدام از کارهاي دانش آموزان چه مرحله اي از روش حل مسئله (روش علمی حل مسئله ) را ثابت می کند؟ در جلوي آن بنویسید .
۱ ) دانش آموزان براي برپایی جشن مدرسه آماده می شوند و دقیق فضاي مدرسه و کلاس را تماشا می کنند .
۲ ) آنها هر چه را که لازم دارند و هر چه را که می خواهند در کلاس قرار دهند یادداشت برداري می کنند .
۳ ) دانش آموزان براي آنکه بادکنک ها را به دیوار بچسبانند طوري که دیوار آسیب نبیند پیشنهاد دادند که بادکنک ها را به موهایشان بمالند .
۴ ) دانش آموزان چند تا از بادکنک ها را با مالش به موهایشان باردار کرده و به دیوار می چسبانند
۵ ) بعد از چسباندن چند بادکنک مشاهده می کنند که دو الی سه تا از بادکنک ها به دیوار نمی چسبد .
۶ ) دانش آموزان علت را متوجه می شوند و بقیه بادکنک ها را نیز می چسبانند و می فهمند که با مالش بادکنک به موي سر آنها خاصیت چسبندگی( بار الکتریکی ) پیدا می کنند .

جواب :

  ۱_      ۲  _                    ۳  _               ۴   _             ۵           _   ۶
مشاهده -جمع آوري اطلاعات- ارائه فرضیه- آزمایش فرضیه -تکرار آزمایش- نتیجه گیري
...............................................................................................................................................................................
ه ) به سوال هاي زیر پاسخ کامل دهید .

۱) هر کدام از واژه ها را تعریف کنید

علم : علم در لغت به معنی یقین, معرفت و دانش است . دانش و آگاهی در مورد پدیده هاي جهان اطراف ما عالم یا دانشمند : دانشمند به کسی می گویند که همواره در راه تلاش و جستجو براي اثبات یا فهمیدن مسایل علمی مطالعه و تحقیق می کند .

۲) مراحل روش علمی را بنویسید .

مشاهده ، جمع آوري اطلاعات ، ارائه فرضیه ، آزمایش فرضیه ، تکرار آزمایش ، نتیجه گیري

۳) مشاهده در روش علمی یعنی چه ؟

یعنی ما با استفاده از حواس پنجگانه خودمان اتفاقاتی را که می افتاد حس کنیم .

۴) بعد از مشاهده در روش علمی چکار باید کرد ؟

جمع آوري اطلاعات : یعنی اینکه ما اطلاعاتی را که با استفاده از حواس در یافت کردیم ، یادداشت کنیم .

۵) چه زمانی یک محقق یا دانمشند فرضیه می دهد ؟

در این مرحله به مسئله و سوالی که براي محقق یا دانشمند پیش آمده پاسخ و یا پاسخ هاي احتمالی می دهد .

۶) چرا بعد از فرضیه سازي باید آزمایش انجام دهیم و آزمایش را چند بار تکرار کنیم ؟

با انجام آزمایش ، فرضیه ما پذیرفته یا رد می شود . بعضی از آزمایش ها در شرایطی درست جواب نمی دهند . پس باید چندین بار آزمایش کنیم تا مطمئن شویم.

۷) چه زمانی دانشمند یا محقق می تواند نتیجه گیري کند و نظریه بدهد ؟

وقتی فرضیه محقق با انجام چند آزمایش ثابت شد و به نتیجه رسید ، فرضیه تبدیل به نظریه علمی می شود .